Serologie is niet klinisch bruikbaar en is niet routinematig beschikbaar in België.
Listeria monocytogenes kent een breed spectrum aan ziekteverschijnselen van een self limiting febriele gastro-enteritis tot invasieve ziekte zoals een bacteriëmie of neurolisteriose.
Van alle bacteriële verwekkers van meningitis heeft Listeria monocytogenes de hoogste mortaliteit.
Ziekteverschijnselen bij zwangerschap:
De meest voorkomende klinische manifestatie van listeriose in de zwangerschap is koorts (65-81%). Bij 20 tot 34% van de zwangeren met listeriose is er algehele malaise, buikpijn, een droge hoest, misselijkheid, braken, hoofdpijn en dyspnoe. Soms is het eerste symptoom van listeriose een vroegtijdige bevalling met foetale nood.
Verhoogde kans op ernstig beloop:
Een verhoogde kans op een ernstig beloop, d.w.z. invasieve listeriose, komt voor bij:
- Ouderen: door een afgenomen immuunrespons bij ouderen is de kans op een invasieve listeriose groter. Vergeleken met de algemene populatie is de incidentie van invasieve listeriose sterk verhoogd bij personen ouder dan 65 jaar.
- Personen met een immuunstoornis: vooral personen die immuunsuppresiva gebruiken en personen met diabetes mellitus of maligniteiten (hematologisch/solide tumoren) hebben een verhoogde kans op neurolisteriose en een spontane bacteriële peritonitis. Ook hebben personen met alcoholisme en chronische leverziekten een verhoogde kans op neurolisteriose.
- Protonpompremmergebruik: personen die protonpompremmers gebruiken hebben een grotere kans op listeriose, omdat deze medicatie de pH in de maag verhoogt, waardoor Listeria monocytogenes beter kan overleven.
- Daarnaast hebben zwangeren en neonaten een verhoogde kans op een ernstig beloop.
De belangrijkste besmettingsweg van Listeria monocytogenes is indirect via het innemen van besmet voedsel. Voedingsproducten die gerelateerd zijn aan uitbraken zijn kazen, groente (o.a. spruiten, ingevroren groente), fruit (meloen, appels), rauwe of gerookte visproducten, ijs en kant-en-klaar vlees, zoals hotdogs en paté.
Diagnostiek:
Listeria monocytogenes kan gekweekt worden uit bloed en liquor cerebrospinalis.
Bij patiënten met meningitis of meningo-encefalitis kan een liquormonster ook door middel van PCR geanalyseerd worden.
Uitgebreide informatie is te vinden in de LCI richtlijnen (Landelijke Coördinatie Infectiebestrijding, onderdeel van RIVM Nederland):
https://lci.rivm.nl/richtlijnen/listeriose
